De 3: drie bomen zien vanuit je woning

Ziet elke woning minstens drie bomen? Voor elke boom in de provincie is berekend welke plekken binnen 30 meter hem kunnen zien, rekening houdend met gebouwen, heggen en het terrein. Daarna krijgt elke woning het aantal bomen dat je direct voor de gevel kunt zien.

Zuid-Holland, run van 8–9 oktober 2026.

Wat wordt er gemeten?

De 3-30-300-regel (Konijnendijk, 2023) vraagt dat iedereen vanuit zijn woning, school en werkplek minstens drie goed ontwikkelde bomen ziet. Het artikel zegt niet vanaf welke afstand of vanuit welk raam. Wij hebben dat voor woningen zo concreet gemaakt:

• Een boom telt als zichtbaar als er een vrije zichtlijn is van de top van zijn kruin naar een punt op 1,8 m hoogte (ooghoogte) dat binnen 30 m van de boom ligt.
• Een woning ziet N bomen als er ergens direct voor de gevel (binnen 1,5 m buiten het pand) een plek is die N bomen ziet.

Wat de uitkomst aanneemt

Het artikel laat open vanaf waar en hoe ver je meet. De keuzes hieronder vullen dat in en maken het meeste verschil voor de cijfers. Achter elke keuze staat de kant waarop ze de uitkomst duwt; de redenen staan onder "Keuzes en waarom".

• Eén goede plek is genoeg. Ziet één vakje van 0,5 × 0,5 m in de ring rond het pand drie bomen, bijvoorbeeld in de achtertuin, dan haalt het hele pand de norm, ook als de woonkamer op een blinde muur uitkijkt. (gunstiger)
• Alle woningen in een pand krijgen dezelfde score. De 80 flats in een blok delen één getal, en tellen per gebied 80 keer mee.
• Zicht op straatniveau. We rekenen op 1,8 m boven de grond voor de gevel; vanaf hogere verdiepingen en balkons zie je vaak meer. (strenger)
• Een boom telt als de top van de kroon zichtbaar is. Wie alleen de zijkant van een kroon of een overhangende tak ziet, terwijl de top achter een dak verdwijnt, telt die boom niet. Net de top boven een dak uit zien telt wel.
• De 30 m wordt vanaf de stam gemeten, niet vanaf de rand van de kroon. Een grote boom met de stam op 32 m telt niet, ook als de kroon dichterbij hangt. (strenger)
• Elke boom telt even zwaar. Een jonge straatboom telt als een oude eik, bomen die in de bron als "verdwenen, kleine boom" of "één keer niet gezien, kleine boom" staan tellen niet mee (24,5%). (gunstiger)
• Alles in het hoogtemodel is massief. Een dichte heg of schutting telt als muur, ook in de winter. (strenger)

Stappen

1. Hoogtemodel en bomen per gemeente verzamelen. Het hoogtemodel is AHN4, 0,5 m, de ruwe versie: een oppervlaktemodel waarin gebouwen, heggen en boomkronen zitten, niet alleen de grond. De bomen zijn punten uit de NEO-boomdata. Per provincie worden alle gemeenten samengevoegd tot één hoogtemozaïek en één bomenbestand.
2. Het hoogtemodel in tegels knippen. Tegels van 500 × 500 m met een rand van 35 m extra. Bomen en hoogtes in die rand worden meegenomen, maar alleen het binnendeel wordt bewaard. Zo passen de tegels naadloos op elkaar en telt een boom net over een tegel- of gemeentegrens gewoon mee. Gaten in het hoogtemodel (water, onder bruggen) worden eerst gevuld (zie keuzes).
3. Per boom: waar is hij te zien? De waarnemer staat op de top van de kruin. Met ViewshedGenerate van GDAL wordt voor elke cel van 0,5 m binnen 30 m bepaald of er een vrije zichtlijn is naar 1,8 m boven het oppervlak. Elke zichtbare cel krijgt +1. Het resultaat is een kaart waarin elke cel het aantal bomen telt dat daar te zien is.
4. Woningen bepalen. Een pand uit de BAG is een woonpand als minstens één adres (verblijfsobject) erin een woonfunctie heeft en in gebruik is. Het aantal woningen in een pand is het aantal van die adressen.
5. Score per woning. Rond elk woonpand ligt een ring van 1,5 m buiten de gevel, zonder de panden zelf. De score van het pand is de hoogste waarde in die ring. Panden zonder vrije gevel (helemaal ingebouwd) krijgen geen score.
6. Samenvatten per gemeente, wijk en buurt. Elk pand gaat naar zijn huidige gemeente en CBS-buurt (2025), op basis van het middelpunt. Per gebied: het aandeel woningen met ≥ 3 zichtbare bomen, gewogen naar het aantal woningen per pand.

Keuzes en waarom

Klopt dit voor mijn woning?

De kaart laat voor bijna 1,8 miljoen woningen zien hoeveel bomen er in de buurt zichtbaar zijn. Per buurt, wijk en gemeente geeft dat een betrouwbaar beeld: kleine afwijkingen middelen daar uit. Per woning is de uitkomst een goede indicatie, maar geen meting ter plekke. Staat jouw woning op rood of oranje terwijl je vanuit huis wel bomen ziet? Dan zit het verschil meestal in een van deze punten:

• De boom staat verder dan 30 meter weg. Alleen bomen binnen 30 m van de gevel tellen mee. Een rij bomen aan de overkant van een breed water of een groot plein zie je wel, maar valt buiten de regel zoals wij die meten.
• Je kijkt vanaf een hogere verdieping. We rekenen op ooghoogte (1,8 m) vlak voor de gevel, dus op straat- of tuinniveau. Vanaf een balkon of bovenverdieping kijk je over heggen, schuttingen en auto's heen en zie je vaak meer bomen dan de kaart aangeeft.
• De boom is nieuw of staat niet in het bomenbestand. Het bomenbestand en het hoogtemodel zijn van 2020–2022. Bomen die later zijn geplant ontbreken, en heel jonge of kleine bomen staan er soms niet in.
• De situatie is veranderd. Is er sinds 2020–2022 een gebouw gesloopt, een schutting weggehaald of een nieuwe wijk gebouwd, dan rekent het model nog met de oude situatie. Dat geldt ook andersom.
• Iets blokkeert het zicht in het model. Het hoogtemodel ziet heggen, schuttingen, bushokjes en de kronen van andere bomen als obstakel. Een dichte heg van twee meter voor je raam telt dus als muur, ook als je er in het echt tussendoor kijkt, bijvoorbeeld in de winter.
• De woning heeft weinig vrije gevel. We kijken rondom het hele pand, maar bij ingebouwde woningen, hoekjes en binnenplaatsen is er weinig ruimte direct voor de gevel waar de berekening kan "staan".

Zie je een fout die niet door deze punten verklaard wordt? Meld het via de open punten in de repository; zo wordt de kaart beter.

Beperkingen en open punten

• Ooghoogte alleen op straatniveau. Het uitzicht vanaf hogere verdiepingen is niet berekend; bewoners van flats zien in werkelijkheid vaak meer (of andere) bomen.
• Boomstatus. Sinds 8 oktober 2026 tellen bomen die in de bron als "verdwenen, kleine boom" (21%) of "één keer niet gezien, kleine boom" (3%) staan niet meer mee. Minder bomen betekent dat minder woningen de norm halen, en dat is veiliger dan bomen tellen die er misschien niet meer staan. Nog open: met NEO nagaan wat de statussen precies betekenen (open punt #1).
• Actualiteit. Hoogtemodel en bomen komen uit 2020–2022, de woningen uit 2026. Nieuwbouw staat op de kaart met de omgeving van toen (3 à 5% van de woningen).
• Geen puntclassificatie. Het hoogtemodel onderscheidt boom, gebouw en hoogspanningsleiding niet. De hoogtecontrole vangt het grootste deel af; de geclassificeerde AHN-puntenwolk zou het oplossen.
• Vergelijking met ArcGIS. Het eerdere ArcGIS-resultaat voor Delft zag meer bomen. Dat bleek te komen door een fout in de waarnemershoogte van die run, niet door de rekenmethode (punt #2, opgelost).

Code en bronnen